KONOSUKE MATSUSHITA: TỪ "VUA NỢ" ĐẾN "ÔNG THÁNH KINH DOANH" NHẬT BẢN

Khi kinh doanh đứng bên bờ vực, nhân sự thường là thứ đầu tiên bị đem ra "cắt giảm". Nhưng Konosuke Matsushita thì ngược lại. Năm 1945, Matsushita mất trắng sự nghiệp và trở thành "Vua nợ" nước Nhật. Giữa lúc con tàu sắp chìm, ông kiên quyết giữ lại toàn bộ 10.000 nhân viên dù bản thân phải vay nợ để ăn qua bữa. Quyết định ngược dòng này đã tạo nên một đội quân trung thành tuyệt đối, giúp Panasonic hồi sinh từ đống đổ nát và trường tồn suốt một thế kỷ.

Konosuke Matsushita (1894-1989) sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo. Năm 9 tuổi, ông phải rời xa mẹ để đi làm thuê từ việc lau dọn đến bế con cho chủ tiệm than. Cha ông từng dặn: "Hãy thành công như một doanh nhân, rồi con có thể thuê cả những người có học vấn". Lời nói ấy trở thành kim chỉ nam cho sự nghiệp của ông. Năm 1917, ở tuổi 22, ông rời bỏ vị trí thanh tra tại Công ty Đèn điện Osaka để thành lập Matsushita Electric Housewares, tiền thân của đế chế Panasonic sau này.

Với vỏn vẹn 97 yên vốn liếng, ông phải cầm cố cả bộ Kimono và nữ trang của vợ để duy trì cái xưởng nhỏ trên nền đất ẩm thấp. Sản phẩm đầu tay của ông, chiếc đui đèn cải tiến, từng bị sếp cũ mắng là "đồ vô dụng". Nhưng Matsushita tin rằng: "Nếu bạn không tự định nghĩa giá trị sản phẩm của mình, thế giới sẽ định nghĩa bạn bằng sự thất bại". Niềm tin đó tạo nên cú bứt phá ngoạn mục: Chỉ trong một thập kỷ (1931-1941), ông đưa quy mô nhân sự từ 1.000 đến 10.000 người, phủ sóng thương hiệu khắp Nhật Bản với danh mục hơn 200 loại sản phẩm điện khí.

LỜI HỨA THÉP GIỮA ĐỐNG ĐỔ NÁT CHIẾN TRANH
Thế chiến thứ hai ập đến như một cơn bão quét sạch mọi thành quả. Năm 1945, Nhật Bản đầu hàng, toàn bộ 32 nhà xưởng và tiền vốn của ông mất trắng, biến một doanh nhân lừng lẫy trở thành "Vua nợ" của nước Nhật. Cay đắng hơn, do sự chơi xấu từ các đối thủ Mỹ, ông bị liệt vào danh sách tội phạm chiến tranh.

Dù phải vay nợ từng đồng để ăn qua bữa, suốt 3 năm ròng rã (1945-1948), Matsushita đã kiên trì viết bản giải trình dài tới 5.000 trang và trực tiếp đi khiếu nại hơn 1.000 lần tại Bộ Tư lệnh quân đội Mỹ. Trong những ngày tháng đen tối nhất, 10.000 công nhân và các đại lý đã làm một việc chưa từng có tiền lệ: Ký đơn kiến nghị tập thể gửi quân Đồng minh để giữ ông lại ghế Chủ tịch. Họ sát cánh cùng ông vì tin vào lời hứa: "Tuyệt đối không sa thải hay giảm lương của bất kỳ ai". Sự tử tế của người sếp đã được đền đáp bằng lòng trung thành tuyệt đối, giúp ông hồi sinh thương hiệu Matsushita Electric (tiền thân của Panasonic)

VỰC DẬY ĐẾ CHẾ VÀ DI SẢN CỦA MỘT HUYỀN THOẠI
Năm 1951, ở tuổi 57, Matsushita sang Mỹ và Châu Âu để khảo sát thị trường, mở đầu cho con đường xây dựng lại danh hiệu. Giữa làn sóng bài trừ hàng Nhật mạnh mẽ sau chiến tranh, thay vì dùng mọi thủ đoạn để bán hàng nhanh như số đông, ông kiên định với nguyên tắc: Tập trung vào "chất lượng sống còn". Quyết định liên kết với hãng Philips (Hà Lan) vào năm 1952 không chỉ là cái bắt tay về công nghệ, mà là lời khẳng định về nguyên tắc kinh doanh của ông: Sản phẩm phải tốt nhất, dễ dùng nhất; giá có thể cao hơn nhưng giá trị thực tế phải là tuyệt đối.
Sự thấu suốt trong tư duy đó đã giúp Matsushita Electric liên tục bứt phá trên bản đồ kinh tế toàn cầu Năm 1960, Matsushita Electric hiên ngang đứng thứ 74 trong danh sách 100 hãng lớn nhất thế giới. Năm 1962, Matsushita trở thành doanh nhân Nhật Bản đầu tiên xuất hiện trên bìa tạp chí Time, với tiêu đề "Ông chủ có hàng hóa chất lượng tốt nhất và sử dụng hiệu quả cao nhất".

Dù ở đỉnh cao hay lúc quay lại ghế Giám đốc ở tuổi 70 để giải quyết khủng hoảng (1964), ông vẫn chưa một lần phá bỏ triết lý "không sa thải, không giảm lương". Với ông, mời người về lúc gian khó rồi đuổi đi khi thịnh vượng là điều không thể chấp nhận. Tinh thần "mọi người đều là chỉ huy" đã biến Panasonic thành đế chế bền vững, giúp ông nhận Huân chương Húc Nhật Đại Thụy từ Thiên hoàng vào năm 90 tuổi, khi công ty đã vươn lên vị trí thứ 19 toàn cầu.

Câu chuyện của Matsushita cho thấy xuất phát điểm thấp hay nghịch cảnh trắng tay không phải là dấu chấm hết. Bài học lớn nhất ông để lại là "trọng chất lượng hơn doanh số" và "trọng nhân sự hơn lợi nhuận". Khi một doanh nghiệp coi việc xây dựng sản nghiệp là yêu nước và coi mỗi nhân viên là một cộng sự bình đẳng, họ sẽ tạo ra một nội lực đủ mạnh để vượt qua những cuộc khủng hoảng lớn.

Nếu bạn đang tìm kiếm các ý tưởng kinh doanh thực chiến thì cuốn sách dưới đây dành cho bạn. Nó không chỉ nói về doanh nhân Nhật Bản - Matsushita mà là tập hợp 1câu chuyện kinh điển giúp bạn định hình tư duy dài hạn. Điểm cộng lớn nhất là thông điệp xuyên suốt: Kinh doanh bền vững nhất chính là làm việc có tâm và có tầm.