Sau nhiều năm liên tiếp vướng tranh cãi về chất lượng dự án và tình trạng chậm bàn giao, thị trường tín chỉ carbon toàn cầu vừa đón nhận một tín hiệu tích cực khi Google cùng nhiều doanh nghiệp lớn nhận lô tín chỉ loại bỏ carbon sớm hơn 2 năm so với cam kết ban đầu.

Theo Reuters, công ty khởi nghiệp Mombak (Brazil) đã bàn giao lô tín chỉ loại bỏ carbon đầu tiên từ các dự án phục hồi rừng Amazon. Loại tín chỉ này được phát hành sau khi một lượng khí CO2 được chứng minh đã được loại bỏ khỏi khí quyển thông qua các dự án như trồng hoặc phục hồi rừng.

Ngoài các khách hàng trên, đợt bàn giao lần này còn có Bain & Company, Climeworks, Commons và Union Square Ventures.

Thành lập năm 2021, Mombak phát triển các dự án phục hồi những vùng đồng cỏ nông nghiệp đã suy thoái trong rừng Amazon bằng cách trồng lại các loài cây bản địa có giá trị đa dạng sinh học cao. Khi lượng khí CO2 hấp thụ được đo đạc và kiểm định theo các tiêu chuẩn quốc tế, doanh nghiệp sẽ phát hành tín chỉ để bán cho các tổ chức có nhu cầu bù đắp phần phát thải khó cắt giảm.

Đến nay, Mombak đã trồng gần 15 triệu cây trên 12 khu đất tại Amazon. Lô tín chỉ đầu tiên tương ứng với hơn 21.000 tấn CO2 được loại bỏ khỏi khí quyển. Ông Gabriel Haddad Silva, Tổng giám đốc Mombak, cho biết việc bàn giao sớm hơn 2 năm là minh chứng cho năng lực triển khai cũng như chất lượng của các dự án mà doanh nghiệp đang phát triển.

Vì sao việc giao sớm 2 năm đáng chú ý?

Trong lĩnh vực tín chỉ carbon, việc bàn giao sớm không chỉ là hoàn thành hợp đồng trước thời hạn.

Các dự án phục hồi rừng thường phải mất nhiều năm để cây sinh trưởng, tích lũy đủ lượng carbon hấp thụ đồng thời trải qua nhiều vòng đo đạc và thẩm định độc lập trước khi được cấp tín chỉ. Vì vậy, không ít dự án từng rơi vào tình trạng giao thiếu hoặc giao chậm so với cam kết.

Chính vì vậy, việc Mombak phát hành và bàn giao tín chỉ sớm hơn 2 năm được xem là trường hợp hiếm, góp phần củng cố niềm tin của người mua vào các dự án loại bỏ carbon dựa trên thiên nhiên.

Ông Dan Harburg, Giám đốc Thương mại của Mombak, cho biết thị trường nhiều năm qua đã chứng kiến không ít trường hợp nhà phát triển dự án không giao đủ hoặc giao chậm tín chỉ như cam kết. Theo ông, việc hoàn thành trước thời hạn ngay từ những lô tín chỉ đầu tiên là yếu tố quan trọng để xây dựng uy tín với khách hàng.

Các ông lớn công nghệ đang định hình thị trường carbon

Đợt bàn giao này cũng đánh dấu lô tín chỉ đầu tiên được thực hiện trong khuôn khổ Liên minh Symbiosis - sáng kiến do Google, Meta, Microsoft và Salesforce thành lập năm 2024. Theo cơ chế này, các doanh nghiệp cam kết mua trước lượng lớn tín chỉ loại bỏ carbon chất lượng cao trước khi dự án hoàn thành. Mục tiêu là tạo nguồn vốn dài hạn để các dự án phục hồi hệ sinh thái có thể triển khai với quy mô lớn hơn.

Liên minh đặt mục tiêu mua tối đa 20 triệu tấn tín chỉ loại bỏ carbon dựa vào thiên nhiên trước năm 2030. Động thái này phản ánh nhu cầu ngày càng lớn đối với các tín chỉ carbon có chất lượng cao, đặc biệt từ các tập đoàn công nghệ.

Sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo kéo theo việc mở rộng các trung tâm dữ liệu tiêu thụ lượng điện khổng lồ, làm gia tăng phát thải khí nhà kính. Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng tín chỉ carbon chỉ nên là giải pháp bổ sung. Phần lớn các tập đoàn công nghệ vẫn ưu tiên giảm phát thải trực tiếp thông qua sử dụng điện tái tạo, nâng cao hiệu quả vận hành và cải thiện công nghệ trước khi bù đắp phần phát thải còn lại bằng tín chỉ carbon.

Theo bà Julia Strong, Giám đốc điều hành Liên minh Symbiosis, kết quả của Mombak cho thấy các dự án chất lượng cao hoàn toàn có thể được triển khai hiệu quả nếu có những cam kết mua dài hạn từ phía doanh nghiệp.

Bất chấp đón nhận nhiều tín hiệu tích cực, thị trường tín chỉ carbon vẫn còn nhiều tranh luận.

Một số chuyên gia cảnh báo việc quá phụ thuộc vào tín chỉ carbon có thể khiến một số doanh nghiệp trì hoãn cắt giảm phát thải ngay trong hoạt động sản xuất và vận hành. Bên cạnh đó, thị trường cũng từng đối mặt với các nghi ngờ về khả năng đo lường chính xác lượng carbon được loại bỏ cũng như tính lâu dài của các dự án phục hồi rừng.

Dù chưa thể xóa bỏ hoàn toàn những hoài nghi, việc Mombak bàn giao tín chỉ sớm hơn 2 năm cho thấy các dự án được phát triển minh bạch và thực hiện đúng cam kết vẫn có thể từng bước khôi phục niềm tin đối với thị trường carbon toàn cầu.