Một xu hướng đáng lo đang xuất hiện tại Trung Quốc: nhiều công ty sử dụng công nghệ AI như “OpenClaw” để tạo ra “bản sao số” của nhân viên - rồi thay thế chính họ bằng những bản sao đó.

Trong môi trường công sở, một “cuộc chiến ngầm” đang âm thầm diễn ra và lan nhanh trong giới văn phòng. Các doanh nghiệp bắt đầu yêu cầu nhân viên ghi chép toàn bộ kiến thức, kinh nghiệm làm việc của mình dưới dạng các file kỹ năng dành cho AI (ví dụ như AgenSkill .md) và nộp lại cho quản lý.

Khi được hỏi lý do, câu trả lời thường chỉ là để “tự động hóa công việc” và “tăng năng suất”. Nhưng thực tế, nhiều người tin rằng mục tiêu cuối cùng là dùng những dữ liệu đó để huấn luyện AI - từ đó thay thế chính những nhân viên đã cung cấp kiến thức.

Nhận ra điều này, nhân viên đã nhanh chóng phản ứng.

Một bộ AI Skill có tên “colleague .skill” xuất hiện, cho phép AI Agent thu thập dữ liệu từ email, tin nhắn và tài liệu công việc trên các nền tảng như Feishu hay DingTalk, sau đó tạo ra bản sao AI mô phỏng cách làm việc, tư duy và ra quyết định của đồng nghiệp.

Ý tưởng khá lạnh lùng: số hóa người khác trước khi họ số hóa bạn - nộp bản sao AI của đồng nghiệp cho công ty và tự bảo toàn vị trí của mình.

Công cụ này nhanh chóng lan rộng trên GitHub. Nhưng cuộc chơi chưa dừng lại ở đó.

Một nhà phát triển khác đã tung ra “anti-distill .skill” - một công cụ giúp “làm rỗng” dữ liệu trước khi nộp. AI sẽ tạo ra một bản tài liệu trông đầy đủ, chuyên nghiệp, nhưng thực chất đã loại bỏ toàn bộ kiến thức quan trọng. Nhờ vậy, công ty chỉ nhận được phần “vỏ”, còn tri thức thật vẫn được giữ lại.

Công cụ này thậm chí có nhiều mức độ bảo vệ khác nhau, tùy theo mức kiểm soát của cấp trên.

Trong khi đó, các công ty vẫn tiếp tục xây dựng “nhân viên AI” từ dữ liệu của những người đã nghỉ việc, bằng cách huấn luyện mô hình trên lịch sử chat, email và tài liệu cũ - tạo ra các bản sao có thể tiếp tục làm việc thay con người.

Đã có trường hợp được xác nhận: một nhân viên nghỉ việc, và người thay thế họ chính là một AI được đào tạo từ toàn bộ dữ liệu giao tiếp trước đó của họ.

Xu hướng này đang lan nhanh vượt khỏi Trung Quốc, khi nhiều doanh nghiệp nhận thấy AI “dễ kiểm soát” hơn con người.

Điều này đặt ra một thực tế đáng suy ngẫm: khi công ty yêu cầu bạn ghi lại quy trình và kiến thức làm việc, có thể họ không chỉ muốn tối ưu hóa - mà còn đang chuẩn bị cho việc thay thế bạn.