14 NGUYÊN TẮC ĐƯỢC CHIA SẺ TỪ HARVARD GIÚP BẠN HỌC TỐT HƠN, LÀM VIỆC HIỆU QUẢ HƠN

---

1. QUY TẮC 5 GIÂY

Ngay khi bạn nghĩ đến một việc cần làm, hãy đếm:

5 – 4 – 3 – 2 – 1.

Và bắt đầu hành động.

Đừng để não bộ có quá nhiều thời gian để suy nghĩ:

“Để lát nữa.”

“Hôm nay mệt.”

“Mai làm cũng được.”

Quy tắc này đặc biệt hữu ích khi bạn cần bắt đầu một việc mà mình thường trì hoãn.

Ra khỏi giường.

Bắt đầu tập luyện.

Thực hiện cuộc gọi khó.

Mở máy và bắt đầu công việc.

Đừng chờ có động lực mới hành động. Hãy hành động trước.

---

2. KỸ THUẬT FEYNMAN

Muốn biết mình có thực sự hiểu một vấn đề hay không?

Hãy thử giải thích nó như thể bạn đang dạy cho một đứa trẻ 12 tuổi.

Không dùng thuật ngữ phức tạp.

Không nói vòng vo.

Nếu bạn không thể giải thích một cách đơn giản, rất có thể bạn chưa thực sự hiểu.

Hãy quay lại phần mình còn thiếu và học lại.

Sau đó thử giải thích một lần nữa.

Nơi bạn không thể giải thích, chính là nơi kiến thức của bạn còn thiếu.

---

3. MA TRẬN EISENHOWER

Hãy chia công việc thành 4 nhóm:

Khẩn cấp + Quan trọng
→ Làm ngay.

Không khẩn cấp + Quan trọng
→ Lên lịch.

Khẩn cấp + Không quan trọng
→ Ủy quyền nếu có thể.

Không khẩn cấp + Không quan trọng
→ Loại bỏ.

Harvard cũng sử dụng cách phân loại theo mức độ khẩn cấp và quan trọng trong tài liệu về quản lý thời gian và nhấn mạnh việc dành nhiều thời gian hơn cho những nhiệm vụ quan trọng nhưng chưa khẩn cấp. (Harvard Water Policy Initiative)

Đừng để việc khẩn cấp của người khác lấy hết thời gian dành cho mục tiêu của bạn.

---

4. QUY TẮC 2 PHÚT

Khi một việc xuất hiện, hãy hỏi:

“Việc này có thể hoàn thành trong chưa đầy 2 phút không?”

Nếu có, hãy làm ngay.

Một email ngắn.

Một tin nhắn.

Một tài liệu cần lưu.

Một việc nhỏ cần xử lý.

Đừng để những việc chỉ mất 2 phút trở thành một danh sách dài khiến đầu óc luôn phải ghi nhớ.

Việc nhỏ giải quyết ngay sẽ không trở thành gánh nặng lớn về sau.

---

5. KỸ THUẬT POMODORO

Chọn một nhiệm vụ.

Đặt đồng hồ 25 phút.

Trong 25 phút đó, chỉ làm một việc.

Điện thoại để xa.

Tắt thông báo.

Không chuyển sang mạng xã hội.

Hết 25 phút, nghỉ khoảng 5 phút.

Đi bộ.

Vươn vai.

Uống nước.

Sau vài chu kỳ, hãy nghỉ dài hơn.

Harvard cũng giới thiệu Pomodoro như một phương pháp chia thời gian làm việc thành những khoảng tập trung và nghỉ ngắn; đồng thời khuyến nghị mỗi người có thể điều chỉnh khoảng thời gian phù hợp với bản thân. (Trường Graduate Harvard)

Tập trung 25 phút thực sự còn tốt hơn ngồi 2 giờ nhưng liên tục bị phân tâm.

---

6. ACTIVE RECALL – CHỦ ĐỘNG GỢI NHỚ

Sau khi đọc một chương sách hoặc kết thúc một cuộc họp, hãy đóng tài liệu lại.

Đừng đọc lại ngay.

Hãy tự hỏi:

“Tôi còn nhớ được những gì?”

Viết ra những ý chính bằng trí nhớ của mình.

Sau đó mới mở tài liệu và kiểm tra.

Bạn sẽ nhìn thấy ngay những phần mình nhớ tốt và những phần còn thiếu.

Harvard Project Zero cũng sử dụng hoạt động Recall: người học cố gắng nhớ lại những ý tưởng quan trọng từ trí nhớ trước khi xem lại tài liệu. (Project Zero)

Đừng chỉ đọc để biết. Hãy tự nhớ lại để thật sự học.

---

7. QUY TẮC 1%

Bạn không cần thay đổi cuộc đời trong một ngày.

Hãy tốt hơn một chút mỗi ngày.

Đọc thêm một trang.

Học thêm một khái niệm.

Gửi thêm một lời kết nối.

Làm thêm một việc quan trọng.

Một thay đổi nhỏ có thể gần như không tạo ra khác biệt hôm nay.

Nhưng khi được lặp lại đủ lâu, nó sẽ tạo ra khoảng cách rất lớn.

Không cần tiến thật nhanh. Chỉ cần đừng ngừng tiến lên.

---

8. DEEP WORK – LÀM VIỆC SÂU

Hãy dành một khoảng thời gian cố định cho công việc có giá trị cao nhất.

Tắt thông báo.

Để điện thoại sang một bên.

Đóng những tab không cần thiết.

Không mạng xã hội.

Không liên tục kiểm tra email.

Chỉ tập trung vào một nhiệm vụ quan trọng.

Harvard cũng khuyến nghị hạn chế đa nhiệm, tập trung vào từng nhiệm vụ và tạo những khoảng nghỉ có chủ đích để duy trì sự tập trung. (Harvard Health)

Trong một thế giới đầy sự phân tâm, khả năng tập trung sâu trở thành một lợi thế rất lớn.

---

9. PRE-MORTEM – HÌNH DUNG THẤT BẠI TRƯỚC

Trước khi triển khai một dự án, hãy giả định:

“6 tháng nữa, dự án này đã thất bại hoàn toàn. Tại sao?”

Thiếu tiền?

Sai chiến lược?

Thiếu nhân sự?

Khách hàng không đón nhận?

Thị trường thay đổi?

Đội ngũ thực hiện không đúng kế hoạch?

Hãy liệt kê những lý do có thể xảy ra.

Sau đó đưa các biện pháp phòng ngừa vào kế hoạch ngay từ đầu.

Đừng chỉ hỏi: “Làm thế nào để thành công?”

Hãy hỏi thêm:

“Điều gì có thể khiến chúng ta thất bại?”

---

10. XẾP CHỒNG THÓI QUEN

Hãy lấy một thói quen bạn đã làm mỗi ngày.

Sau đó gắn một thói quen mới ngay phía sau nó.

Ví dụ:

“Sau khi rót cà phê buổi sáng, tôi sẽ viết ra 3 việc quan trọng nhất trong ngày.”

Cà phê trở thành tín hiệu.

Việc mới trở thành hành động tiếp theo.

Bạn không cần cố nhớ quá nhiều.

Bạn chỉ cần xây dựng một chuỗi hành động quen thuộc.

Muốn tạo thói quen mới, hãy gắn nó vào một thói quen cũ.

---

11. NGUYÊN TẮC 80/20

Trong rất nhiều trường hợp:

20% hành động tạo ra phần lớn kết quả.

Hãy tìm ra những việc thực sự tạo ra giá trị.

Sau đó:

Tập trung nhiều hơn.

Cắt giảm những việc ít giá trị.

Ủy quyền những việc có thể giao.

Loại bỏ những việc không cần thiết.

Đừng hỏi:

“Làm sao để tôi làm được nhiều việc hơn?”

Hãy hỏi:

“Việc nào thực sự đáng để tôi dành thời gian?”

---

12. CHIẾN LƯỢC HAI DANH SÁCH

Hãy viết ra 5 mục tiêu quan trọng nhất của bạn trong quý này.

Sau đó lập một danh sách khác:

Những thứ bạn đang muốn theo đuổi.

Những dự án mới.

Những ý tưởng mới.

Những cơ hội mới.

Những việc rất thú vị nhưng chưa thực sự cần thiết.

Tạm thời đặt chúng sang một bên.

Tập trung hoàn thành 5 mục tiêu chính trước.

Đôi khi, sự rõ ràng không đến từ việc biết phải làm gì.

Mà đến từ việc biết điều gì cần nói “không”.

---

13. NHẬT KÝ PHẢN ÁNH

Mỗi tối, dành khoảng 10 phút để trả lời 3 câu hỏi:

Hôm nay điều gì đã làm tốt?

Điều gì chưa tốt?

Ngày mai tôi sẽ thay đổi điều gì?

Không cần viết dài.

Không cần kể lại toàn bộ ngày hôm nay.

Chỉ cần nhìn lại.

Điều gì hiệu quả thì tiếp tục.

Điều gì chưa hiệu quả thì điều chỉnh.

Harvard cũng khuyến nghị việc phản ánh và ghi lại những gì đã làm trong ngày như một cách giúp bạn nhìn lại công việc và dễ dàng tiếp tục vào ngày hôm sau. (Trường Graduate Harvard)

Mỗi ngày tốt hơn một chút bắt đầu từ việc biết hôm qua mình đã làm gì.

---

14. SPACED REPETITION – LẶP LẠI NGẮT QUÃNG

Đừng học một lần rồi bỏ đó.

Hãy ôn lại theo chu kỳ:

1 ngày → 3 ngày → 7 ngày → 14 ngày.

Có thể dùng flashcard.

Có thể dùng Anki.

Hoặc đơn giản là quay lại ghi chú và tự kiểm tra kiến thức.

Mục tiêu không phải là học thật nhiều.

Mục tiêu là:

Nhớ lâu những điều thực sự quan trọng.

---

VÀ CUỐI CÙNG, ĐÂY MỚI LÀ ĐIỀU QUAN TRỌNG NHẤT.

Bạn có thể đọc 14 nguyên tắc này hôm nay.

Bạn có thể thấy chúng rất hay.

Bạn có thể lưu lại.

Nhưng vài ngày sau, có thể bạn sẽ quên phần lớn.

Không phải vì bạn yếu.

Mà bởi vì chúng ta rất dễ mắc vào một cái bẫy:

Thu thập kiến thức thay vì thực hiện kiến thức.

Bạn không cần thêm 20 kỹ thuật nữa.

Bạn cần thực hiện những điều mình đã biết.

5 giây để bắt đầu.

25 phút để tập trung.

1% để tiến bộ.

80/20 để chọn đúng việc.

10 phút mỗi tối để nhìn lại.

Không cần thay đổi tất cả cùng một lúc.

Hãy chọn 3 nguyên tắc.

Áp dụng trong 30 ngày.

Rồi nhìn lại chính mình.

Bởi vì cuối cùng:

Kiến thức không tự thay đổi cuộc đời bạn.